از سیر تا پیاز مصاحبه دکتری، چگونه از جلسه مصاحبه دکترا سربلند بیرون بیائیم؟

0
از سیر تا پیاز مصاحبه دکتری، چگونه از جلسه مصاحبه دکترا سربلند بیرون بیائیم؟
از سیر تا پیاز مصاحبه دکتری، چگونه از جلسه مصاحبه دکترا سربلند بیرون بیائیم؟

پاراف از سیر تا پیاز مصاحبه دکتری، چگونه از جلسه مصاحبه دکترا سربلند بیرون بیائیم؟ : توصیه‌های کسی که تجربه حضور در چهار جلسه مصاحبه دکتری را داشته و از دانشگاه صنعتی شریف به دانشگاه امیرکبیر رفته حتما برای کسانی که قرار است در این مصاحبه‌ها حاضر شوند، مفید خواهد بود. امین توحیدی دانشجوی رتبه ۲ دکتری رشته‌ عمران است. او کارشناسی و کارشناسی ارشدش را در دانشگاه شریف گذرانده و هم اکنون دانشجوی دکتری دانشگاه امیرکبیر است. او به سئوالات  متداول دانشجوهایی که برای جلسه مصاحبه دکتری آماده می‌شوند، پاسخ داده است.

  • فکر می‌کنید دانشجوها قبل از جلسه‌ مصاحبه چه‌کارهایی باید انجام دهند که برای‍شان مفید است؟ : قبل از مصاحبه هر چیزی که فکر می‌کنید می‌تواند مفید باشد، تهیه کنید؛ اگر مقاله‌ای نوشته‌اید، کتابی ترجمه کرده‌اید و یا در کارگاه‌های آموزشی شرکت کرده‌اید، مدارک همه این‌ها را تهیه کنید. باید در این جلسه خود را یک فرد پژوهش‌گر نشان دهید. حتی اگر جایی، مثلا در دانشگاه‌های آزاد یا پیام‌نور، تدریس کرده‌اید، مدارک مربوط به آن را در جلسه مصاحبه ارائه کنید. خود من پوشه‌ای تهیه کرده بودم و همه‌ کارهایی را که انجام داده بودم، به تعداد اساتید کپی کرده و همراه‌ داشتم. کار مهم بعدی این که در سایت‌ دانشگاه‌ها، اسامی اساتید و زمینه‌ کاری آن‌ها را پیدا کنید. اساتیدی که زمینه‌ کاری و پژوهشی مشترکی با شما دارند را شناسایی کنید و رزومه‌ خود را به صورت حضوری یا از طریق ایمیل برای آنها بفرستید.
  • ملاقات حضوری بهتر است یا ارتباط از طریق ایمیل؟ : به صورت حضوری استاد را دیدن، نوعی مصاحبه‌ غیررسمی به‌شمار می‌رود. با استادها صحبت می‌کنید و در صورتی که استاد علاقه‌مند شد، ممکن است بخواهد یک‌جلسه‌ دیگر هم او را ببینید.
  • ترتیب انتخاب دانشگاه‌ها در ترغیب اساتید برای پذیرش یک دانشجو نقش دارد؟ : ترتیب انتخاب من امیرکبیر، صنعتی شریف، خواجه‌نصیر و تهران بود. چون احساس کردم ممکن است اساتید دانشگاه‌ تهران دانشجوهای شریف را نپذیرند، دانشگاه تهران را گذاشتم انتخاب آخر؛ که اتفاقا این کار من به اساتید دانشگاه تهران برخورد. اگر روال انتخاب دانشگاه‌ها، شریف، تهران، امیرکبیر و خواجه‌نصیر یا علم و صنعت‌، رعایت نشود، به استادها برمی‌خورد. در آن صورت باید دلایل منطقی ارائه کنید. اما اگر روال‌مند انتخاب کنید، ممکن است اساتید خوشحال هم بشوند. مثلا در امیرکبیر به من گفتند چرا تهران را دوم انتخاب نکردی، گفتم چون امیرکبیر ۶ نفر می‌گرفت و تهران ۳ نفر؛ و احتمالا قبولی‌ام در امیرکبیر بیشتر است. یکی از دلایلی که من دانشگاه تهران قبول نشدم همین موضوع بود.
  • معمولا دانشگاه‌های مختلف برای پذیرش دانشجو از دانشگاه‌های دیگر حساسیت دارند؛ چه‌طور شد شما توانستید از شریف به امیرکبیر بروید؟ : این رقابت و حساسیت وجود دارد. ولی استاد راهنمای من در دانشگاه شریف ظرفیت نداشت و اساتید دیگر هم قصدشان این بود که دانشجوهای ارشد خودشان را بگیرند. برای همین شانس قبولی من در شریف ضعیف بود. در مصاحبه‌ دانشگاه امیرکبیر به من گفتند با این رتبه شریف قبول می‌شوم. اما من می‌دانستم که این‌طور نیست و به آنها گفتم که شانس من در شریف و امیرکبیر یکی است. البته به طور قطع این‌طور نیست که دانشگاه‌ها اصلا دانشجوهای بقیه‌ دانشگاه‌ها را نگیرند. در دانشگاه تهران کمی تعصب وجود دارد، اما در بقیه‌ دانشگاه‌ها این‌طور نیست؛ من هم در خواجه‌نصیر و هم در امیرکبیر قبول شدم فقط در دانشگاه تهران پذیرفته نشدم. برای اساتید این مهم است که شما کجا درس خوانده‌اید؛ این‌که شما یک دانشگاه معتبر درس خوانده باشید مهم است. مثلا کسی رتبه‌ یک دکتری شده بود، اما ارشدش را در دانشگاه پیام‌نور خوانده بود. او با این‌که بهترین رتبه را آورده بود، اصلا دانشگاه‌های شریف، تهران و امیرکبیر را انتخاب نکرده بود. چون گفته بودند قبول نمی‌شود!
  • در کدام یک از دانشگاه‌هایی که برای مصاحبه رفتید سوال علمی و درسی پرسیدند؟ : در دانشگاه امیرکبیر، شریف و تهران سوال علمی نپرسیدند؛ اما در دانشگاه خواجه‌نصیر سوالات علمیِ سخت پرسیده می‌شود.
  • این سوال‌ها مرتبط با پایان‌نامه بود یا موضوع دیگر؟ : هم از پایان‌نامه پرسیدند و هم از موضوعهای دیگر. ممکن است بپرسند زمینه‌ کاری شما چیست و سوالات را در همین رابطه طرح کنند. البته جواب دادن به سوالها هم چندان وزنی نداشت و نیازی نیست که حتما به سوالها جواب صحیح داد. من در خواجه‌نصیر جواب خیلی از سوال‌ها را نمی‌دانستم ولی باز هم رتبه‌ام در این دانشگاه یک شد.
  • سوال زبان هم پرسیده می‌‍‌شود؟ : معمولا سوال غیرمستقیم پرسیده می‌شود، این‌که بگویند جمله‌ای را به انگلیسی بگو، از من که نپرسیدند. ولی ممکن است درصد زبان در کنکور پرسیده ‌شود.
  • موضوع و نمره‌ پایان‌نامه چقدر وزن دارد؟ : در مورد پایان‌نامه حتما در همه‌ دانشگاه‌ها سوال می‌پرسند. نمره معمولا پرسیده می‌شود اما مهم نیست. موضوع پایان‌نامه‌ی شما اگر نو و جدید باشد و یا اگر استاد در آن موضوع کار کرده و یا علاقه‌مند است کار کند، موثر است. این‌که شما پایان‌نامه را به نحوی برای اساتید توضیح دهید که خوشایندشان باشد خیلی مهم است.
  • توصیه‌‌نامه‌ها چقدر تاثیر دارند؟ : همه دانشگاه‌ها توصیه‌نامه را می‌خواهند اما حداقل تاثیر را دارد. در هر دانشگاه باید دو توصیه‌نامه، یکی از استاد راهنما و یکی هم از یک استاد دیگر، ارائه دهید.
  • شاغل بودن دانشجو تاثیر منفی دارد؟ : معمولا اساتید با شغل تمام‌وقت مشکل دارند. اگر دانشجویی رزومه‌ کاری قوی و تمام‌وقت داشته باشد، ممکن است مورد رضایت اساتید قرار نگیرد. ولی معمولا برای شغل‌های نیمه‌وقت، وضعیت را درک می‌کنند.
  • کدام دانشگاه در رشته عمران اعتبار بیش‌تری دارد؟ : از نظر سطح دانشجو مسلما دانشجوهای دانشگاه شریف، اما از نظر سطح استادها، دانشگاه تهران اول است. دانشگاه‌های شریف و امیرکبیر در یک سطح هستند و بعد از آن هم دانشگاه‌های خواجه‌نصیر و علم و صنعت قرار دارند.
  • اساتید دانشگاه امیرکبیر روش خاصی برای پذیرش دانشجو دارند؟ : رشته‌ عمران در دانشگاه امیرکبیر اهمیت خاصی دارد. برای همین تمام اساتید مرتبط در جلسه‌ مصاحبه حضور داشتند. هم‌چنین در این دانشگاه صحبت‌کردن با اساتید قبل از مصاحبه مهم است. برخلاف بعضی دانشگاه‌ها که اساتید بعد از گذشت یک‌سال از دوره‌ دکتری و تمام شدن درس‌ها، دانشجوها را بین خود تقسیم می‌کنند، در دانشگاه امیرکبیر در همان جلسه‌ مصاحبه دانشجوها تقسیم می‌شوند و هر استاد دانشجوهای خودش را انتخاب می‌کند.
  • برای همین فکر می‌کنم این برای اساتید مهم است که قبل از مصاحبه شما با آن‌ها صحبت کرده‌ یا با ایمیل مرتبط باشید. دوستانی که به علم و صنعت رفته بودند هم می‌گفتند ما به اساتید ایمیل زدیم و بعد استادها تماس گرفتند که بیایید تا در جلسه‌ای با هم صحبت کنیم.
  • الان وزن آزمون و مصاحبه برابر شده ؛ این چقدر به نفع دانشجوست؟ : به نظر من خیلی سلیقه‌ای عمل می‌شود. من فکر می‌کردم شریف قبول می‌شوم، ولی به نظرم اساتید شریف سلیقه‌ای من را نپذیرفتند. یعنی این‌قدر نمره‌ را پایین دادند که با این‌که رتبه یک بودم پذیرفته نشدم و کسی را پذیرفتند که رتبه‌اش ۴۸ بود. تنها دلیل پذیرش این دانشجو هم این بود که دانشجوی خود استاد بود. عدالت این است که این وزن برابر شود و فکر می‌کنم امسال شرایط بهتر است.
  • ۱۵- انگیزه‌ دانشجو هم برای اساتید مهم است؟ : حتما درباره انگیزه‌ ادامه‌ تحصیل در این مقطع پرسیده می‌شود. مثلا می‌گویند در حال حاضر که مهندسی پول‌اش از دکتری بیشتر است انگیزه‌ شما برای ورود به دکتری چیست. در جواب این سوال باید درباره علاقه خود به محیط‌های علمی و پژوهشی توضیح دهید.
  • احتمال قبولی دانشجوهایی که در دانشگاه‌های مطرح تهران ارشدشان را نگذرانده‌اند، در خود این دانشگاه‌ها چقدر است؟ : توصیه من به دانشجوها این است که سعی کنند دوره دکتری خود را در همان دانشگاهی بگذرانند که ارشدشان را خوانده‌اند. مثلا دانشجویی که در دانشگاه شهید چمران اهواز ارشدش را گذرانده و رتبه‌ دکتری‌اش خوب شده، احتمال قبولی‌اش در دانشگاه‌های مطرح تهران پایین است، پس باید احتمال قبولی‌اش را بسنجد. من دوستانی داشتم که از دانشگاه آزاد بودند و رتبه‌شان هم خوب شده بود، ولی هیچ‌کدام از دانشگاه‌های مطرح قبول‌شان نکردند.

یک توصیه نهایی

مرتضی صفری‌فرد، دانشجوی کارشناسی‌ارشد دانشگاه تهران در رشته مهندسی مکانیک بوده و سال گذشته در آزمون دکتری رتبه ۴۰ را کسب کرده است. اکنون نیز در همین دانشگاه و در رشته مهندسی مکانیک گرایش تبدیل انرژی سرگرم تحصیل است. صفری‌فرد تاکید دارد که سال گذشته سهم مصاحبه دو سوم و سهم کنکور یک سوم بود اما امسال سهم آزمون کتبی و مصاحبه هر کدام یک دوم است. پس اگر رتبه خوبی را کسب کرده‌اید، خیلی هم نگران نباشید؛ چرا که شانس قبولی شما به دلیل کمتر شدن تاثیر مصاحبه، بیشتر است. البته مصاحبه همچنان خیلی مهم است؛ چرا که کمک می‌کند در انتخاب بهتر یا بالاتر خود پذیرفته شوید.

  • شناسایی دانشگاه : به ‌طور کلی دانشگاه‌ها از نظر چگونگی انجام مصاحبه به دو دسته تقسیم می‌شوند. گروهی که زمان مصاحبه از سه تا چهار دقیقه بیشتر نمی‌شود و گروهی که حدود ۱۰ تا ۱۵ دقیقه هر مصاحبه طول می‌کشد. دانشگاه علم و صنعت و تربیت مدرس جزو گروه نخست و دانشگاه تهران و خواجه‌نصیر جزو گروه دوم هستند. در گروه نخست تاکید بیشتر بر مستندات دانشجو مانند رزومه، مقاله یا کتاب است و در عمل مصاحبه‌ای صورت نمی‌گیرد؛ بلکه تنها در حد یک معرفی ابتدایی و سریع از خود یا مقاله‌ها است. اما در گروه دوم صحبت کردن دانشجو اهمیت به سزایی دارد.
  • کلیشه‌ای نباشید : در دانشگاهی مانند دانشگاه تهران نخستین سوالی که می‌پرسند، این است که چرا می‌خواهید دکتری بخوانید. دقت کنید که به این سوال پاسخ کلیشه‌ای ندهید. می‌شود گفت «من در دوره کارشناسی‌ارشد به آن‌ چه از نظر علمی ‌می‌خواستم نرسیدم و می‌خواهم در دکتری به آن‌ها برسم و بعدها به عنوان استاد دانشگاه آن ‌را به دانشجویان ارایه کنم. همان‌گونه که شما این احساس نیاز را کردید». یعنی یک جوری بگویید که استادها خوششان بیاید.
  • دلیل قانع‌کننده بیاورید : این آمادگی را داشته باشید که درباره زمینه کاری مورد علاقه‌تان حداقل در حد سه تا چهار دقیقه صحبت کنید. مثلا اگر به ادامه موضوع پایان‌نامه‌ ارشد خود علاقه دارید، به خوبی و کاملا واضح توضیح دهید چه چیزهایی را می‌خواهید به آن اضافه کنید و اگر قرار است موضوع تغییر کند باید دلیل قانع‌کننده‌ای داشته باشید و بتوانید بگویید دقیقا چه کاری می‌خواهید انجام دهید.
  • کارکردن را فراموش کنید! : حتی اگر شاغل هستید، در پاسخ به این پرسش که آیا می‌خواهید سرکار بروید یا خیر، بهتر است بگویید بیشتر وقتم را تا حدی که لازم است برای دکتری صرف می‌کنم. یا دکتری اولویت اول من است و تا جایی که می‌توانید اشاره‌ای به کار کردن یا تمایل به آن نشان ندهید.
  • خود را نبازید : اگر انتقادی از کار یا حوزه فعالیت شما شد، خود را نبازید و کاملا از کاری که کرده‌اید دفاع کنید. مثلا بگویید کنکوری درس دادن باعث شد جاهای خالی دانش من پر شود. البته اگر استادها کوتاه نیامدند بهتر است شمای دانشجو کوتاه بیایید. این ‌را بدانید که اغلب استادان می‌خواهند بدانند به عنوان دانشجوی دکتری روحیه استاد دانشگاه شدن را در آینده دارید یا نه.
  • پیش ذهنیت بسازید : پیش از انجام مصاحبه سری به دانشگاه‌هایی که برای مصاحبه دعوت شده‌اید، بزنید و کمی با استادان صحبت کنید تا یک ذهنیت قبلی نسبت به شما و کارهای شما داشته باشند.
  • داشته‌هایتان را پررنگ کنید : در مصاحبه هر ‌آن‌ چه به عنوان نکته یا امتیاز مثبت دارید، به نوعی آن ‌را پررنگ کنید و برعکس اگر در حوزه‌ای ضعف دارید نگذارید مصاحبه به آن سمت و سو برود.
  • کمبود مقاله، مشکل اساسی! : یکی از مشکلات اساسی اغلب دانشجویان تعداد کم مقاله‌هایشان است. در دفاع از خود می‌توانید بگویید من در دوران ارشد سعی کردم موضوعی که به آن علاقه‌مندم را پیدا و روی آن کار کنم، اما چون طول مدت دوره ارشد کوتاه است، نگارش مقاله را برای دوره دکتری گذاشتم.
  • هرچه رسمی‌تر، بهتر : پوشیدن لباس مناسب و رسمی بسیار مهم است. خانم‌ها که باید عرف پوشش را رعایت کنند و آقایان هم بهتر است کت و شلوار بپوشند.
  • مقاله‌هایتان را مرور کنید : در برخی از مصاحبه‌ها از دانشجویان درباره پایان‌نامه کارشناسی‌ارشد آن‌ها پرسیده می‌شود. از ‌آن‌جا که ممکن است بسیاری از شما پیش‌تر از پایان‌نامه ارشد خود دفاع کرده باشید پس بهتر است در این فرصت باقی مانده پایان‌نامه یا مقاله‌های خود را مرور کنید تا در صورت نیاز بتوانید درباره آن‌ها توضیح دهید.

چگونه برای جلسه مصاحبه دکتری یک رزومه علمی بنویسیم؟

برای حضور در جلسه مصاحبه دکتری لازم است یک رزومه کامل از سوابق علمی خود تهیه کنید. اگر تا کنون این رزومه را تدوین نکره‌اید الان فرصت خوبی است تا به فعالیتهای علمی‌تان مروری کامل داشته و همه را یکجا کنید. اگر هم قبلا رزومه تهیه کردید حتما آن را به روز کنید.

اما اخیرا این رزومه را باید بصورت همسان توسط یک فرم از پیش تعیین شده تکمیل کنید. توصیه ما به شما این است که حتما ان را تایپ کرده و از دست نویس کردن آن خودداری کنید.

تکنیکهایی برای حضور موفق در جلسه مصاحبه دکتری

فرصت حضور در جلسه‌ مصاحبه‌ی آزمون دکتری شاید تکرار شدنی نباشد؛ پس باید از این فرصت بهترین استفاده را ببرید. از جمله نکته‌هایی که باید در جلسه‌ی کنکور رعایت کنید، حضور مناسب در جلسه‌ی مصاحبه است. نوع حرکات، رفتار و گفتار یک‌فرد به صورت ناخودآگاه بر دیگران تاثیر می‌گذارد. باید مراقب باشید یک حرکت ناخواسته، زحمات چندساله‌ی شما را بر باد ندهد.

  • آراسته باشید : نیازی نیست در جلسه‌ی مصاحبه نیز همانند خاستگاری، کت و شلوار بپوشید؛ اما شلخته نباشید. چندان فرقی بین کت و شلوار و تیپ اسپرت وجود ندارد. اما لازم است ظاهری آراسته و مرتب داشته باشید. همین‌که بدن‌تان بوی عرق ندهد کافی است. ممکن است بعضی استادان با بوی عطر و اودکلن حساسیت داشته باشند و از همان ابتدا کار خراب شود.
  • با اعتماد به نفس وارد جلسه شوید : حتما در زمان مناسب به محل مصاحبه بروید تا با فضا آشنا شوید. دیر رسیدن به شما استرس وارد می‌کند و این به ضرر شماست. هنگام سلام کردن در چشمان طرف مقابل نگاه کنید و در صورت دست دادن محکم و با اعتماد به نفس دست دهید. لبخند صورت شما را دل‌نشین‌تر خواهد کرد و نشان دهنده‌ی اعتماد به نفس شما خواهد بود.
  • عجله نکنید : هیچ‌کس از آدم دست و پاچلفتی خوشش نمی‌آید و عجله ممکن است شما را این‌گونه جلوه دهد. از پرسش‌ها نترسید و قبل از جواب، کمی فکر کنید.
  • دروغ نگویید : در پاسخ به پرسش‌های استادها، غلو نکنید و دروغ نگویید. گفتن دروغ به شما استرس وارد کند. علاوه براین ممکن است در ادامه‌ی پرسش و پاسخ‌ها، دست شما رو شود؛ و این قطعا به ضرر شماست.
  • کوتاه جواب دهید : در پاسخ به سوالها، روشن، کوتاه‌ و جامع‌ترین جواب را انتخاب کنید. جواب‌های طولانی ممکن است خسته کننده شوند و این نمره‌ی منفی به شمار می‌رود. هم‌چنین گاهی زیاد حرف زدن به همراه استرس موجب پرت و پلا گفتن می‌شود.
  • با نگاه‌تان بازی کنید : هنگام پاسخ دادن به سوال یک استاد، تنها به او خیره نشوید. کمی هم نگاه‌تان را به سمت دیگر استادها بچرخانید و دوباره به سمت استادی که سوال را پرسیده است برگردید.
  • مهارت‌تان را بروز دهید : اگر در کامپیوتر و زبان مهارتی دارید، در فرصت‌های مناسب آن‌ را بیان کنید و روی آن مانور دهید.
  • علاقه‌ و انگیزه‌ی خود به رشته‌تان را نشان دهید : سعی کنید علاقه‌تان‌ به رشته‌ی مورد نظر را به صورت مستقیم و غیرمستقیم نشان دهید. هم‌چنین نشان دهید با هدف به این رشته آمده‌اید و برای آینده نیز برنامه دارید. به خاطر داشته باشید که داشتن انگیزه، کلید اصلی موفقیت در مصاحبه آزمون دکتری است. کاری کنید که استادها احساس کنند شما رشته و دانشگاه را با علاقه و حساب و کتاب انتخاب کرده‌اید.
  • از ندانستن نترسید : ممکن است استادها سوالهایی از شما بپرسند که جواب آن را نمی‌دانید و یا به خاطر نمی‌آورید. در چنین شرایطی سعی نکنید آنها را بپیچانید. صادقانه بگویید حضور ذهن ندارید.
  • شما تاثیر گذارید : شما توانایی تغییر عقیده‌ی استادها را دارید؛ این نکته‌ی بسیار مهمی است. باید با زیرکی و صداقت علاقه‌مندی خود را نشان دهید و در زمان‌های مناسب اطلاعات مختصری را از سوابق کاری و توانایی‌ها خود ارائه دهید.
  • خودتان را خسته نشان ندهید : در زمان مصاحبه به ساعت خود نگاه نکنید؛ این یعنی شما یا خسته شده‌اید و یا استرس دارید و می‌خواهید زودتر مصاحبه تمام شود. همچنین از مالیدن یا خاراندن گردن و یا پس سرتان خودداری کنید؛ این نشانه‌ی بی‌علاقگی شماست.
  • در تمام جلسه رسمی نباشید : نیازی نیست در طول جلسه‌ی مصاحبه رسمی باشید. گاهی بخندید و گاهی دوستانه برخورد کنید. دقت کنید نباید پاهایتان را روی هم انداخته و با بیخیالی پای رویی را بلرزانید. اینکار توجه شخص مقابل را منحرف کرده و در ضمن نشانه میزان ناراحتی و احساس ناامنی شماست.
  • مصاحبه هم مثل فوتبال ۹۰ دقیقه است : ممکن است در زمان مصاحبه،‌ به یک سوال جواب نامناسب بدهید. هرگز ناامید نشوید و تا دقیقه‌ی ۹۰ بازی کنید. ممکن است رقبای‌تان همین‌قدر هم بلد نباشند.دانشجوآنلاین.

برای آگاهی از آخرین اخبار اداری، شغلی، مالی و اقتصادی با کانال پاراف در تلگرام همراه شوید: عضویت در کانال پاراف

پاسخ ترک

Please enter your comment!
Please enter your name here